W takim przypadku zlokalizowanie źródła krwawienia oraz skuteczna kontrola krwotoku w tym umiejętności autoratownictwa będą decydowały o przeżyciu rannego funkcjonariusza.

W niniejszym artykule zostały zawarte informacje dotyczące postępowania ratunkowego na poziomie pierwszej pomocy w przypadku wystąpienia krwotoku zewnętrznego podczas wykonywania czynności służbowych przez funkcjonariusza Policji. Funkcjonariusz, pełniąc służbę patrolowo-interwencyjną, jest narażony na potencjalny uraz niosący ze sobą powstanie silnego krwotoku. Celem artykułu są zatem budowanie świadomości zapewniania bezpieczeństwa podjęcia interwencji oraz zasadność wykonania badania urazowego w celu wykrycia źródła krwawienia.

W kontekście służby patrolowo-interwencyjnej kluczowe znaczenie będą miały również umiejętności autoratownictwa – udzielenie pierwszej pomocy na samym sobie do momentu przybycia zespołu ratownictwa medycznego. W tym przypadku wiedza musi być poparta ćwiczeniami, treningiem oraz ciągłym doskonaleniem tych umiejętności w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

Nieodzownym elementem szkolenia funkcjonariuszy Policji z zakresu pierwszej pomocy powinno stać się budowanie świadomości wystąpienia stanu zagrożenia życia i zdrowia u partnera z patrolu. Specyfika podejmowania interwencji niesie ze sobą możliwość wystąpienia krwotoku, który w pierwszych etapach może zostać pominięty lub niezauważony. W przypadku podejrzenia obrażeń ciała u policjanta bezwzględną umiejętnością będzie wykonanie szybkiego badania urazowego pod kątem wystąpienia krwawień. Struktura, kolor oraz właściwości munduru w większości przypadków nie uwidocznią wydobywającej się krwi nawet w znacznych ilościach, co przedstawiono na fotografiach.

Zaobserwowano, że dopiero po wykonaniu rolowania poszkodowanego krew grawitacyjnie będzie znajdowała się w dolnych obszarach ciała poszkodowanego, co w przypadku podłoża typu ziemia lub trawa oraz zaciemnienia może zamaskować wypływ krwi. Na potrzeby niniejszego artykułu zajmiemy się poszkodowanym znajdującym się na podłożu kontrastowym (leży na folii NRC), w którym jest widoczny wypływ krwi w pełnym wymiarze. Zastosowano również porównanie poszkodowanych pod kątem ubioru, tj. krew była umieszczana na mundurze ćwiczebnym, a następnie analogicznie – na kombinezonie ochronnym. Ostatnim etapem była obserwacja wypływu krwi na mundurze ćwiczebnym u poszkodowanego znajdującego się na podłożu trawiastym.

Poniżej przedstawiono algorytmy postępowania ratunkowego w krwotokach według wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji z 2025 r. oraz Komitetu Tactical Combat Casualty Care.

Pierwsza pomoc z ustrukturyzowaną oceną wstępną poszkodowanego według ERC 2025

W pierwszej kolejności zwróć uwagę na bezpieczeństwo, reakcję poszkodowanego oraz obecność krwotoków zagrażających życiu, a następnie zastosuj ustrukturyzowany schemat ABCDE do oceny osoby poszkodowanej [1].

A – drogi oddechowe (Airway)

B – oddychanie (Breathing)

C – krążenie (Circulation)

D – ocena neurologiczna (Disability)

E – ekspozycja (Exposure)

Według powyższego schematu po zabezpieczeniu krwotoku, sprawdzeniu stanu przytomności, udrożnieniu dróg oddechowych i sprawdzeniu oddechu już na poziomie pierwszej pomocy należy wykonywać ekspozycję poszkodowanego i wykonanie badania w celu poszukiwania źródeł krwawień.

Opanowanie krwawienia zagrażającego życiu według wytycznych ERC 2025

Zgodnie z wytycznymi ERC z 2025 r. na krwawiące miejsce zastosuj silny bezpośredni ucisk ręką. Następnie przyłóż standardowy opatrunek lub opatrunek hemostatyczny bezpośrednio na krwawiące miejsce oraz zastosuj silny bezpośredni ucisk ręką.

Po opanowaniu krwawienia załóż opatrunek uciskowy. W przypadku zagrażającego życiu krwawienia z kończyny, które nie jest opanowane po zastosowaniu bezpośredniego ucisku, należy jak najszybciej założyć opaskę uciskową, a następnie zanotować czas [1].

Masywne krwawienie według Komitetu CoTCCC

Według TC3, by zatamować krwotok w sytuacji, gdy występuje anatomiczne uwarunkowanie, należy użyć stazy zalecanej przez Komitet CoTCCC.

Kolejne etapy obejmują sprawdzenie poszkodowanego w celu wykluczenia niezdiagnozowanych krwawień i zabezpieczenie wszystkich ich źródeł. Jeżeli wcześniej nie założono stazy taktycznej, należy to zrobić teraz w celu zatamowania zagrażającego życiu krwotoku zewnętrznego. Stazę trzeba założyć bezpośrednio na skórę 5–7,5 cm powyżej miejsca krwawienia. Jeżeli rana nadal krwawi, obok pierwszej stazy należy założyć drugą.

Na krwotoki (zewnętrzne), na które nie można zastosować stazy, trzeba użyć opatrunku Combat Gauze jako czynnika hemostatycznego zalecanego przez Komitet CoTCCC: Celox Gauze, ChitoGauze, XStat.

Opatrunki hemostatyczne należy zastosować z bezpośrednim uciskiem trwającym co najmniej 3 minuty (jeśli opatrunek nie zatamuje krwawienia – nie dopychaj go, zdejmij i zastąp nowym) [²].

asp. Łukasz Kucharski

Ośrodek Szkolenia Policji w Lublinie

zdj. archiwum autora

[1] J. Andres, Wytyczne Polska Rada Resuscytacji. Rozdział I, Kraków, 2025.

[2] Taktyczna pomoc poszkodowanym na polu walki (TCCC). Wytyczne dla personelu medycznego z 25 stycznia 2024 roku, Wojskowe Centrum Kształcenia Medycznego, Łódź.

[3] D. Matthew, International Trauma Life Support. Sytuacje dużego zagrożenia w środowisku cywilnym i taktycznym, 2024.

[4] J.E. Campbell, ITLS 2017. International Trauma Life Support. Ratownictwo przedszpitalne w urazach.