Istotnym elementem działalności Prokuratury Europejskiej w kontekście skutecznej walki z przestępczością naruszającą interesy finansowe Unii Europejskiej jest współpraca z krajowymi organami ścigania. Jej rozszerzenie w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych nastąpiło po 28 stycznia 2025 r., tj. z chwilą rozpoczęcia działalności operacyjnej EPPO (European Public Prosecutor’s Office) w Polsce. W państwach, które przystąpiły do EPPO, funkcjonują różne modele tej współpracy. W Polsce współdziałanie Policji z Prokuraturą Europejską jest realizowane na podstawie wewnętrznego aktu prawnego w postaci decyzji nr 74 Komendanta Głównego Policji z 14 marca 2025 r. w sprawie powołania zespołu do spraw koordynacji współpracy Policji z Prokuraturą Europejską. Decyzja ustanowiła zespół odpowiedzialny za koordynację współdziałania, powołując swego rodzaju punkt kontaktowy w Policji do spraw współpracy z EPPO.

W skład powołanego zespołu wchodzą przedstawiciele Komendy Głównej Policji – dyrektor Biura Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej KGP oraz jego zastępca, pełniący funkcje odpowiednio przewodniczącego i zastępcy przewodniczącego. Ponadto zespół tworzą naczelnicy: Wydziału do Walki z Przestępczością Gospodarczą, Wydziału do Walki z Korupcją, Wydziału do Spraw Odzyskiwania Mienia BZPE KGP, Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego Biura Kryminalnego KGP, Wydziału do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Ekonomicznej Centralnego Biura Śledczego Policji, a także Wydziału Nadzoru i Koordynacji Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Struktura oraz skład zespołu stanowią odzwierciedlenie modelu współpracy, odpowiadającego zakresowi kompetencji komórek Policji odpowiedzialnych za zwalczanie przestępstw pozostających we właściwości EPPO.

Do zadań zespołu należą w szczególności koordynacja działań w zakresie m.in. przekazywania przez jednostki Policji informacji o czynach mogących stanowić przestępstwa będące we właściwości Prokuratury Europejskiej oraz wskazywanie jednostek i komórek organizacyjnych Policji, które zrealizują czynności zlecone przez delegowanych prokuratorów europejskich z innych krajów oraz poprowadzą postępowanie przygotowawcze zainicjowane przez delegowanych prokuratorów europejskich w Polsce.

Współpraca Policji z Prokuraturą Europejską jest realizowana również przez działalność komórek organizacyjnych Policji reprezentowanych w zespole przez jego członków. Kierują oni jednostkami wyspecjalizowanymi w zwalczaniu określonych kategorii przestępstw pozostających we właściwości EPPO, dzięki czemu jest możliwe zapewnienie właściwego wsparcia operacyjnego, analitycznego oraz procesowego, które obejmuje w szczególności:

• wsparcie w zakresie ujawniania i zabezpieczania mienia pochodzącego z przestępstw, realizowane przez Wydział do Spraw Odzyskiwania Mienia BZPE KGP;

• koordynację działań w obszarze przestępstw korupcyjnych, realizowaną przez Wydział do Walki z Przestępczością Korupcyjną BZPE KGP;

• wsparcie operacyjne, analityczne oraz nadzór nad sprawami pozostającymi we właściwości EPPO, realizowane przez Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą BZPE KGP, Wydział Dochodzeniowo-Śledczy BK KGP, Wydział Nadzoru i Koordynacji CBZC oraz Wydział do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Ekonomicznej CBŚP.

Ważnym elementem współpracy Policji z Prokuraturą Europejską jest również utworzenie skrzynki poczty elektronicznej służącej do obsługi spraw związanych z działalnością EPPO, co usprawnia komunikację między jednostkami Policji a delegowanymi prokuratorami europejskimi.

Zapewnienie sprawnej współpracy Policji i Prokuratury Europejskiej stanowi istotny warunek prawidłowego wykonywania czynności procesowych oraz prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach należących do właściwości EPPO. W tym zakresie szczególną rolę odgrywa Biuro Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Komendy Głównej Policji, które prowadzi działania o charakterze szkoleniowym, organizacyjnym i koordynacyjnym, ukierunkowane na zapewnienie właściwej realizacji obowiązków wynikających z prawa unijnego i krajowego. Działania te obejmują w szczególności upowszechnianie w jednostkach Policji materiałów szkoleniowych oraz instruktażowych dotyczących zasad współpracy z Prokuraturą Europejską, a także zapewnianie wsparcia merytorycznego i technicznego funkcjonariuszom prowadzącym sprawy mogące pozostawać we właściwości EPPO. Monitorowana jest także efektywność współpracy jednostek Policji z Prokuraturą Europejską, w tym sposób realizacji czynności zlecanych przez delegowanych prokuratorów europejskich.

Szczególne znaczenie we współpracy ma obowiązek przekazywania informacji o przestępstwach mogących naruszać interesy finansowe Unii Europejskiej. Obowiązek ten wynika zarówno z art. 24 rozporządzenia Rady (UE) 2017/1939 ustanawiającego Prokuraturę Europejską, jak również z art. 577d § 1–2 kpk.

W celu wykonania tego obowiązku jest stosowany formularz ECR (European Crime Report) stanowiący ujednolicony instrument raportowania informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mogącego pozostawać we właściwości Prokuratury Europejskiej. Umożliwia przekazanie podstawowych danych dotyczących zdarzenia oraz dokonanie przez delegowanego prokuratora europejskiego wstępnej oceny właściwości EPPO, co pozwala na podjęcie decyzji o przejęciu sprawy przez Prokuraturę Europejską lub pozostawieniu jej we właściwości organów krajowych. Ze względu na relatywnie krótki okres funkcjonowania współpraca Policji z Prokuraturą Europejską pozostaje w fazie dalszego rozwoju. Proces ten jest realizowany m.in. przez organizowanie spotkań roboczych i narad, które służą podsumowaniu dotychczasowych doświadczeń, wymianie informacji oraz identyfikowaniu problemów pojawiających się w praktyce współpracy.

Jednym z elementów dalszego rozwijania tego współdziałania jest udział funkcjonariuszy Policji w procedurze naboru prowadzonej przez Prokuraturę Europejską w Luksemburgu na stanowiska eksperta śledczego w zakresie przestępczości finansowej oraz eksperta prawnego w zakresie ścigania przestępstw finansowych. W procedurze uczestniczy trzech funkcjonariuszy Policji, w tym dwóch z Centralnego Biura Śledczego Policji oraz jeden z Biura Wywiadu i Informacji Kryminalnych Komendy Głównej Policji, którzy uzyskali zgodę Komendanta Głównego Policji na udział w postępowaniu rekrutacyjnym prowadzonym przez EPPO.

Istotnym elementem rozwoju współpracy jest również uczestnictwo funkcjonariuszy Policji w szkoleniach organizowanych przez Prokuraturę Europejską, które służą podnoszeniu kwalifikacji zawodowych oraz stanowią platformę wymiany wiedzy i doświadczeń między instytucjami zaangażowanymi w zwalczanie przestępczości finansowej. W ramach tej współpracy przewidziano udział trzech funkcjonariuszy Policji w dwóch szkoleniach organizowanych przez EPPO Academy, które odbędą się 12–23 października 2026 r. w Szkole Policji Ekonomicznej i Finansowej Guardia di Finanza w Rzymie.

Pierwsze wymierne efekty współpracy

Dotychczasowa współpraca Policji z Prokuraturą Europejską przynosi już rezultaty. Są to m.in. powierzenie Policji do prowadzenia przez EPPO ponad 60 postępowań przygotowawczych, a także realizacja kilkudziesięciu wniosków w ramach postępowań transgranicznych. Polska Policja uczestniczyła dotychczas w sześciu działaniach operacyjnych, w ramach których jednocześnie przeprowadzono kilkaset przeszukań na terytorium państw członkowskich UE. Przedstawione przykłady wskazują, że współpraca Policji z Prokuraturą Europejską stanowi ważny element systemu ochrony interesów finansowych UE. Wypracowane mechanizmy koordynacji, zaangażowanie wyspecjalizowanych komórek organizacyjnych Policji oraz bieżąca wymiana informacji sprzyjają sprawnemu prowadzeniu postępowań w sprawach o charakterze transgranicznym. Jak podkreślają delegowani prokuratorzy europejscy w Polsce, postawa polskiej Policji w realizacji zadań związanych z działalnością EPPO jest dotychczas bardzo pozytywnie oceniana, podobnie jak przyjęty model współpracy. Przyjęte rozwiązania organizacyjne tworzą solidne podstawy do dalszego rozwijania skutecznych mechanizmów zwalczania przestępczości naruszającej unijne interesy finansowe.

kom. dr Marcin Czosnek, kom. dr Bogdan Karwowski

Biuro Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej KGP