Panie Komendancie, obecnie większość przestępstw zaczyna się i kończy w sieci. Aby sprawnie przeciwdziałać nowoczesnej przestępczości trwają prace nad powstaniem Narodowego Biura Śledczego Policji. Na jakim etapie jest fuzja CBŚP i CBZC?

Dzisiaj praktycznie każda poważna sprawa ma swój wymiar cyfrowy. Dlatego też powstał projekt utworzenia Narodowego Biura Śledczego Policji, który połączy doświadczenia funkcjonariuszy CBŚP z wiedzą i kompetencjami ekspertów od cyberprzestępczości. Trzeba jednak pamiętać, że połączenie CBŚP i CBZC to złożony proces organizacyjny i legislacyjny. Chcemy, aby nowa struktura od pierwszego dnia funkcjonowała sprawnie i dawała funkcjonariuszom jak najlepsze warunki do realizacji ich zadań. Nie mówimy tu o prostym połączeniu dwóch jednostek, ale o stworzeniu nowoczesnej służby, która będzie w stanie jeszcze skuteczniej zwalczać najpoważniejszą przestępczość, niezależnie od tego, czy dzieje się ona na ulicy czy w cyberprzestrzeni. Naszym celem jest przede wszystkim zwiększenie skuteczności Policji. Jestem przekonany, że NBŚP będzie ważnym elementem budowania Policji nowoczesnej, elastycznej i przygotowanej na wyzwania przyszłości, a przede wszystkim będzie służyło bezpieczeństwu obywateli.

W ostatnim czasie notujemy wzrost w wykrywaniu przestępczości narkotykowej. Czy w Pana ocenie jest to wynik skuteczności pracy policjantów i lepszych narzędzi czy też wzrostu przestępczości tego typu?

To bardzo ważne pytanie, bo same liczby nie zawsze pokazują pełny obraz sytuacji. W mojej ocenie wzrost wykrywalności przestępczości narkotykowej jest przede wszystkim efektem coraz skuteczniejszej pracy policjantów. Mamy lepsze rozpoznanie środowisk przestępczych, wykorzystujemy nowoczesne metody analityczne, rozwijamy współpracę między pionami Policji, a także innymi służbami w kraju i za granicą. To przekłada się na większą liczbę realizacji i ujawnianych przestępstw. Jednocześnie nie możemy ignorować faktu, że rynek narkotykowy również się zmienia. Pojawiają się nowe substancje psychoaktywne, zmieniają się kanały dystrybucji, a przestępcy coraz częściej wykorzystują Internet. Mamy do czynienia z dwoma równoległymi procesami.

Z jednej strony Policja jest dziś skuteczniejsza i lepiej przygotowana do zwalczania tego rodzaju przestępczości, a z drugiej przestępcy również zmieniają sposób działania i próbują wykorzystywać nowe możliwości. Wykrywamy nie tylko osoby zajmujące się handlem detalicznym, ale przede wszystkim zorganizowane grupy przestępcze odpowiedzialne za produkcję, przemyt i dystrybucję narkotyków. To właśnie eliminowanie tych struktur przynosi największy efekt z punktu widzenia bezpieczeństwa obywateli. Jednak naszym celem nie jest bicie statystyk, lecz ograniczanie dostępności narkotyków, rozbijanie grup przestępczych i ochrona społeczeństwa, zwłaszcza ludzi młodych. Zdajemy sobie sprawę, że ta walka nigdy się nie skończy, a przestępcy błyskawicznie będą adaptować się do nowych realiów i technologii. My jednak nie zwalniamy tempa i stale modernizujemy metody, aby na bieżąco nadążać za tymi zmianami i skutecznie na nie odpowiadać.

W związku z globalizacją i hybrydyzacją przestępczości Policja współpracuje z różnymi służbami również w skali międzynarodowej. Jak wygląda ta współpraca z punktu widzenia służby kryminalnej?

Współczesna przestępczość bardzo rzadko kończy się na granicach jednego państwa. Zorganizowane grupy przestępcze działają międzynarodowo, wykorzystują różnice w systemach prawnych, nowoczesne technologie i swobodny przepływ osób, towarów oraz kapitału. Z punktu widzenia służby kryminalnej sprawna współpraca między służbami jest dzisiaj codziennością. Policjanci realizują wspólne działania operacyjne i śledcze z partnerami zagranicznymi, bardzo intensywnie wymieniają informacje i prowadzą skoordynowane działania wymierzone w międzynarodowe grupy przestępcze. Dotyczy to m.in. przestępczości narkotykowej, handlu ludźmi, przestępczości ekonomicznej, cyberprzestępczości czy przestępstw związanych z nielegalnym obrotem bronią. Polska Policja jest w tym zakresie cenionym i wiarygodnym partnerem. Efekty tej współpracy znajdują odzwierciedlenie w wielu zakończonych sukcesem międzynarodowych operacjach. Znakomitym tego przykładem są działania wrocławskich policjantów we współpracy z Europolem oraz służbami Belgii, Holandii, Niemiec i Czech. Ta międzynarodowa kooperacja doprowadziła do zlikwidowania 16 laboratoriów narkotyków syntetycznych oraz zabezpieczenia 10 ton narkotyków, a także ponad 700 ton prekursorów i innych substancji chemicznych wykorzystywanych do produkcji narkotyków. Ponadto walka z oszustwami metodą „na wnuczka” pozostaje jednym z priorytetów polskiej Policji. Konsekwentnie likwidujemy tzw. „call center”, zlokalizowane również poza granicami naszego kraju, z których przestępcy dzwonią do osób pokrzywdzonych. Wymiana informacji, wspólne działania operacyjne oraz ścisła współpraca z zagranicznymi organami ścigania pozwalają skutecznie identyfikować i eliminować zorganizowane grupy przestępcze. Wyniki pokazują, że polska Policja należy do europejskich liderów w zwalczaniu tego rodzaju przestępczości. Tylko w pierwszym półroczu tego roku odzyskaliśmy mienie o wartości blisko 4 mln zł.

Obecnie sztuczna inteligencja jest bezwzględnie wykorzystywana przez cyberprzestępców do skalowania oszustw i omijania zabezpieczeń. Jednocześnie staje się potężnym narzędziem w rękach organów ścigania. Jak Policja wykorzystuje modele sztucznej inteligencji w wykonywanych przez siebie zadaniach i jakie są plany na jej dalsze wykorzystanie?

Sztuczna inteligencja zmienia sposób funkcjonowania zarówno przestępców, jak i organów ścigania. Zagrożenia stają się coraz bardziej zaawansowane. Policja musi równie szybko rozwijać swoje kompetencje i wykorzystywać nowoczesne rozwiązania wszędzie tam, gdzie realnie zwiększają skuteczność naszych działań. Wykorzystujemy już rozwiązania oparte na zaawansowanej analizie danych pomagające szybciej identyfikować powiązania między zdarzeniami, analizować bardzo duże zbiory informacji czy wspierać prowadzenie spraw dotyczących cyberprzestępczości i przestępczości zorganizowanej.

Jednocześnie w codziennej służbie dochodzeniowo-śledczej dostrzegamy ograniczenia prawne działań Policji, nakładające na funkcjonariuszy obowiązek stosowania przepisów procedury karnej w obszarze ochrony praw obywatelskich, które uniemożliwiają lub ograniczają podejmowanie pewnych działań bez zgody sądów. W przyszłości chcemy rozwijać rozwiązania wykorzystujące AI przede wszystkim w analityce kryminalnej, informatyce śledczej, wykrywaniu zagrożeń w cyberprzestrzeni oraz automatyzacji procesów. Jestem przekonany, że AI będzie odgrywała coraz większą rolę w bezpieczeństwie wewnętrznym państwa, dlatego będziemy inwestowali w kompetencje ludzi, nowoczesne technologie i rozwiązania, które pozwolą Policji jeszcze skuteczniej chronić obywateli w świecie cyfrowym i poza nim.

Na jakie więc wyzwania przyszłości musi być przygotowana służba kryminalna? Jakie są priorytety Pana Komendanta?

To pytanie, w pewnym sensie, obejmuje wszystkie wcześniejsze zagadnienia, bo dzisiejsza służba kryminalna musi działać w świecie, który bardzo szybko się zmienia. Jednym z najważniejszych wyzwań jest zdolność do wyprzedzania działań sprawców. Policja nie może reagować wyłącznie wtedy, kiedy przestępstwo już zostanie popełnione. Musimy rozwijać rozpoznanie, analizę informacji i narzędzia, które pozwolą wcześniej identyfikować zagrożenia oraz skuteczniej im przeciwdziałać. Moim priorytetem pozostaje skuteczna walka z najgroźniejszymi formami przestępczości i nie chodzi tylko o zatrzymanie sprawców, ale o trwałe rozbijanie struktur przestępczych. Drugim istotnym obszarem jest rozwój kompetencji funkcjonariuszy i wykorzystanie nowoczesnych technologii. Dzisiaj dobry policjant musi mieć nie tylko doświadczenie operacyjne i procesowe, ale również dostęp do narzędzi analitycznych, wiedzę dotyczącą nowych technologii i umiejętność działania w środowisku cyfrowym. Inwestycja w ludzi zawsze będzie najważniejszym elementem skutecznej Policji.

Chciałbym podkreślić, że fundamentem służby kryminalnej pozostaje człowiek – jego doświadczenie, zaangażowanie i profesjonalizm. Naszym zadaniem jest stworzenie takich warunków, aby policjanci mieli najlepsze możliwości działania. Kolejnym elementem, który byłby istotny w ramach nowoczesnej służby kryminalnej jest tworzenie narzędzi i programów ułatwiających analizę posiadanych danych oraz materiałów. Kluczowe zadanie widzimy w wykorzystaniu narzędzi opartych o AI, która efektywniej pozwala analizować posiadane informacje, a także wskazywać dalsze potencjalne zagrożenia.

Nowoczesne technologie zmieniły obraz przestępczości. Obecnie większe zyski można osiągnąć z przestępczości tzw. białych kołnierzyków, a nie brutalnego ataku na pokrzywdzonego. I ta liczba przestępstw z każdym rokiem wzrasta. Rośnie też liczba ataków hakerskich, oszustw internetowych, kradzieży tożsamości i szeregu innych przestępstw. Internet wykorzystywany jest również przez sprawców do przemieszczania środków finansowych oraz do samej ich legalizacji. Zasadnym jest więc inwestowanie w ludzi i sprzęt mogący identyfikować wszelkie próby przepływu pieniędzy pochodzących z przestępstwa. Podejście „follow-the-money” (śledzenie pieniędzy) powinno zostać wykorzystane jako jedno z rozwiązań w obszarze zwalczania przestępczości, w tym zorganizowanej. Jest ono dzisiaj uznawane za kluczową zasadę w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej.

Od czasu objęcia stanowiska zastępcy komendanta pionu kryminalnego co uważa Pan za swój największy sukces?

Po objęciu funkcji zastępcy Komendanta Głównego Policji w czerwcu 2024 r., przeprowadziłem pogłębioną analizę w zakresie potrzeby zmian legislacyjnych. Efektem tej diagnozy są wypracowane regulacje oraz propozycje zmian, które są na różnym etapie przygotowywania i procedowania, w zakresach nowelizacji przepisów dotyczących: czynności operacyjno-rozpoznawczych; zasad udzielania ochrony i pomocy osobom pokrzywdzonym oraz świadkom przestępstw o charakterze terrorystycznym; sposobu sprawowania przez Policję nadzoru prewencyjnego; neutralizacji, zabezpieczania oraz przechowywania materiału dowodowego z miejsc nielegalnej produkcji; optymalizacji systemu ERCDŚ i KSIP; czy stosowania przepisów określających właściwość jednostek organizacyjnych Policji w zakresie rozpoznawania, zapobiegania i zwalczania poszczególnych rodzajów przestępstw, a także wykrywania i ścigania ich sprawców. Opracowano i wprowadzono do stosowania katalogi rodzajów przestępstw w ramach struktur organizacyjnych CBŚP, CBZC, KWP/KSP. Wprowadzono też dwa nowe zarządzenia regulujące i usprawniające efektywność prowadzonych przez Policję poszukiwań osób zaginionych oraz osób ukrywających się przed organami ścigania lub wymiarem sprawiedliwości.

Podjęto prace nad projektem porozumienia w sprawie współpracy z Biurem Rzecznika Praw Dziecka na rzecz bezpieczeństwa dzieci oraz podnoszenia świadomości społecznej w zakresie zagrożeń, na które są narażone. W zakresie rozpoznawania i zwalczania przestępczości cudzoziemców, powołano specjalny zespół zadaniowy. Te działania policjantów, prowadzone przez ostatnie dwa lata, przyczyniły się do zmniejszenia przestępczości. Obserwujemy utrzymanie się tego trendu.

Jednym z istotnych osiągnięć było powołanie z mojej inicjatywy Zespołu Innowacji i Nowoczesnych Technologii, funkcjonującego w ramach WTO BK KGP. W jego składzie są funkcjonariusze z jednostek z całego kraju posiadający wiedzę praktyczną oraz kompetencje techniczne. Zespół prowadzi bieżące rozpoznanie rynku, analizuje nowe rozwiązania, pozyskuje informacje od producentów i dostawców oraz ocenia realną przydatność sprzętu w warunkach służby. Co ważne zbierają też opinie i doświadczenia użytkowników z wydziałów terenowych. Dzięki temu możliwe jest oddzielenie rozwiązań rzeczywiście użytecznych od tych, które dobrze prezentują się jedynie w materiałach handlowych. Wytworzył się stały mechanizm wymiany wiedzy, testowania nowych technologii i przygotowywania rozwiązań odpowiadających rzeczywistym potrzebom jednostek. Takie holistyczne podejście do rozwoju polskiej Policji umożliwiło m.in. podniesienie potencjału wykrywczego w zakresie identyfikowania sprawców przestępstw na podstawie ich cech biometrycznych. Sukcesem jest także wdrożenie interoperacyjności systemów informatycznych Prokuratury i Policji, dzięki podpisanemu w 2025 r. porozumieniu między Prokuratorem Krajowym a Komendantem Głównym Policji, co zrewolucjonizowało wymianę danych o postępowaniach karnych.

Powołaliśmy też zespół, który po raz pierwszy w tak kompleksowy sposób przeanalizował funkcjonowanie policyjnych systemów teleinformatycznych i obowiązujące przepisy dotyczące przetwarzania danych oraz możliwości wykorzystania AI. Dzięki temu zidentyfikowaliśmy najważniejsze bariery, określiliśmy kierunki zmian i przygotowaliśmy rekomendacje, które wyznaczają dalszy rozwój nowoczesnych narzędzi wspierających realizację ustawowych zadań Policji. Równolegle prowadzimy prace nad stworzeniem odpowiednich rozwiązań prawnych dostosowujących nasze zadania do wymogów prawa krajowego oraz unijnego.

Chcemy, aby rozwój technologiczny przebiegał w sposób odpowiedzialny, jednocześnie gwarantując pełne bezpieczeństwo danych i poszanowanie praw obywateli. Dostrzegając szczególny charakter i dużą społeczną szkodliwość czynów w zakresie przestępstw z nienawiści, wdrożyłem plan profesjonalizacji potencjału Policji w zakresie przestępstw z nienawiści oraz system monitorowania skuteczności działań Policji w tym obszarze. Większy nacisk położyłem też na wykrycie oszustw na tzw. „legendę”. W tym obszarze również zwiększamy swoją skuteczność.

Dziękuję za rozmowę.

foto: Jacek Herok