Należy podkreślić, że jego obowiązkiem jest nie tylko niezwłoczne podjęcie samej czynności wykonawczej ich zwrotu osobie uprawnionej, lecz także możliwie szybkie podjęcie decyzji w sytuacji procesowej, gdy rzecz stała się w postępowaniu rzeczywiście zbędna². Formalnym wyrazem prowadzonej bieżąco weryfikacji jest postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych, wydawane przez policjanta z własnej inicjatywy. Wymusza ono dyscyplinę postępowania z zatrzymanymi rzeczami. Opóźnienie organów prowadzących postępowanie karne w zarządzeniu zwrotu zajętych przedmiotów, wbrew wymogom stawianym przez przepis art. 230 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, dalej „k.p.k.”, należy postrzegać jako bezprawne zaniechanie, mogące wywoływać odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa w trybie art. 4173 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 236 k.p.k. na postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych przysługuje zażalenie. W aktualnym stanie prawnym policjant w toku śledztwa powierzonego lub dochodzenia, w przedmiocie dowodu rzeczowego samodzielnie może rozstrzygnąć o:

1) zwrocie osobie uprawnionej⁴ po stwierdzeniu zbędności dla postępowania karnego;

2) przekazaniu właściwemu urzędowi lub instytucji, gdy posiadanie przedmiotu jest zabronione;

3) oddaniu do depozytu wartościowego, przy czym gdy dowód rzeczowy ma wartość naukową, artystyczną lub historyczną, właściwą instytucją jest muzeum lub inna właściwa instytucja. Inne rozstrzygnięcia, zarówno w śledztwie, jak i w dochodzeniu wszczętym przez Policję, są zastrzeżone dla prokuratora lub sądu.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że przepisy jednoznacznie wskazują na konieczność podjęcia przez prokuratora lub policjanta rozstrzygnięcia o dalszym losie dowodów rzeczowych po umorzeniu postępowania⁵. Należy jednak pamiętać, że zarówno w śledztwie, jak i w dochodzeniu o dowodach rzeczowych orzeka wyłącznie sąd wówczas, gdy zachodzą warunki orzeczenia ich przepadku (art. 44 § 1–2 k.k.⁶, art. 323 § 3 k.p.k.⁷), przy czym w dochodzeniu umorzonym w trybie rejestrowym sąd orzeka na wniosek Policji.

W przypadku innych podstaw umorzenia, np. z powodu niewykrycia sprawcy, sąd orzeka wyłącznie na wniosek prokuratora. W kontekście powyższego należy stwierdzić, że po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw policjant na podstawie art. 323 w zw. z art. 325e ust. 2 k.p.k. jest obowiązany wydać postanowienie co do dowodów rzeczowych stosownie do przepisów art. 230–233 k.p.k.

Jak wykazuje praktyka, właśnie na etapie kończenia postępowania przygotowawczego policjanci najczęściej spotykają się z praktycznymi problemami odnośnie do sposobu postąpienia z zabezpieczoną rzeczą. Obecna procesowa regulacja, co podkreśla także doktryna⁸, jest bowiem niewystarczająca i nie uwzględnia wielu sytuacji, z którymi policjant i prokurator spotykają się na co dzień, co skutkuje koniecznością długotrwałego, generującego dodatkowe koszty, przechowywania rzeczy nieprzydatnych dla postępowania, a których z różnych przyczyn nie można nikomu wydać. Przepisy wymagają więc ingerencji ustawodawczej, albowiem swoista luka prawna uniemożliwia podjęcie decyzji, która w konkretnych stanach faktycznych jawi się jako niezbędna i prawidłowa. Przykładowo – dotyczy to m.in. rzeczy zabezpieczonych podczas oględzin na miejscu zdarzenia kwalifikowanego z art. 151 k.k.⁹ czy 148 § 1 k.k. oraz przeciwko wolności seksualnej i obyczajności¹⁰.

Kiedy wdrożyć procedurę likwidacji depozytu?

W praktyce dochodzeniowo-śledczej Policji istotnym zagadnieniem jest kwestia likwidacji niepodjętych depozytów, tj. rzeczy, które zostały w toku postępowania karnego zabezpieczone, a następnie stały się zbędne dla jego celów i powinny być – co do zasady – zwrócone osobom uprawnionym zgodnie z dyspozycją art. 230 § 2 k.p.k.11

Wyzwania pojawiają się wtedy, gdy:

a) osoba uprawniona nie jest znana, albo

b) jest znana, ale uchyla się od odbioru zabezpieczonych rzeczy (czy to wprost oświadczając, że ich nie chce, czy też w sposób pośredni, np. nie stawiając się po nie lub nie odbierając korespondencji wzywającej do odbioru), albo

c) jest znana, lecz nie jest znany jej adres pobytu, względnie gdy istnieje spór co do osoby uprawnionej do posiadania rzeczy.

Kodeks postępowania karnego reguluje wprost tylko pierwszą ze wskazanych sytuacji, a mianowicie zgodnie z jego art. 231 § 1: „Jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną rzecz, sąd, referendarz sądowy lub prokurator składa ją do depozytu sądowego albo oddaje osobie godnej zaufania aż do wyjaśnienia uprawnienia do odbioru, przy czym wówczas przepisy o likwidacji depozytów i nieodebranych rzeczy stosuje się odpowiednio”12. Depozyt sądowy w postępowaniu karnym jest instytucją prawną, której istota polega na przechowywaniu przez stationes fisci Skarbu Państwa zatrzymanych rzeczy, uznanych za zbędne dla postępowania karnego, lub pieniędzy uzyskanych z ich sprzedaży, które to przedmioty nie mogą być wydane z uwagi na istnienie wątpliwości co do osoby uprawnionej.

Niemniej art. 231 § 1 k.p.k. należy rozumieć szerzej, tzn. stosować go we wszystkich wskazanych wyżej przypadkach, a nie, jak sugerują niektórzy przedstawiciele doktryny, iż w sytuacji drugiej i trzeciej stosuje się przepisy prawa i postępowania cywilnego. Inaczej rzecz ujmując, przepis art. 231 k.p.k. powinien być rozumiany tak, że sposób postępowania z zabezpieczonymi w toku postępowania przygotowawczego rzeczami, co do których powstaje wątpliwość, komu należy je wydać, regulują przepisy postępowania karnego, natomiast ich uzupełnieniem są odpowiednio stosowane przepisy o likwidacji niepodjętych depozytów, czyli przepisy ustawy z 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. nr 206, poz. 1537, z późn. zm.), dalej „u.l.n.d.”. Zgodnie z art. 1 u.l.n.d. ustawa ta reguluje zasady i tryb likwidacji niepodjętych depozytów znajdujących się w dyspozycji jednostek sektora finansów publicznych, czyli jednostek wymienionych w art. 9 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Nie budzi więc wątpliwości, że ustawa ma zastosowanie również do części rzeczy znajdujących się w dyspozycji Policji, a zabezpieczonych w toku postępowania przygotowawczego. Wynika to z definicji legalnej depozytów, którymi m.in. są rzeczy stanowiące dowody rzeczowe oraz rzeczy zatrzymane, co do których zapadło prawomocne postanowienie o wydaniu ich uprawnionemu lub o złożeniu do depozytu sądowego (art. 2 u.l.n.d.). W postępowaniu przygotowawczym wydanie niektórych przedmiotowych postanowień jest obowiązkiem policjanta.

I tak, w przypadku gdy:

a) osoba uprawniona do odbioru jest ustalona (zarówno gdy znany jest jej adres pobytu, jak i wtedy, gdy nie jest on znany) – policjant wydaje postanowienie o zwrocie rzeczy tej osobie uprawnionej w trybie art. 230 § 2 k.p.k.13 i ta prawomocna decyzja jest wystarczająca, gdy zajdzie taka potrzeba, do uruchomienia procedury likwidacji niepodjętego depozytu;

b) powstaje wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną rzecz (a więc osoba uprawniona nie jest znana lub istnieje spór co do niej) – policjant występuje do prokuratora z wnioskiem o wydanie postanowienia o złożeniu przedmiotów do depozytu sądowego lub oddanie na przechowanie osobie godnej zaufania albo do muzeum, albo innej właściwej instytucji lub z wnioskiem o sprzedaż rzeczy i złożenie kwoty pieniężnej do depozytu.

W pierwszym przypadku przechowującym depozyt, w rozumieniu u.l.n.d., jest Policja, zaś w drugim – prokurator, co skutkuje tym, że to na Policji lub prokuratorze ciążą obowiązki określone ustawą związane z poszukiwaniem osoby uprawnionej do odbioru (upoważnionej) lub likwidacją depozytu, ciąży też na nich obowiązek ponoszenia kosztów związanych z danym depozytem.

Należy również zauważyć, że art. 231 § 1 k.p.k., jako alternatywę wobec wydania postanowienia o złożeniu przedmiotów do depozytu sądowego, przewiduje możliwość oddania ich osobie godnej zaufania aż do wyjaśnienia uprawnienia do odbioru. Wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną rzecz, może powstać dopiero wtedy, gdy wystąpią podstawy do zwrotu, określone w art. 230 § 1 i 2 k.p.k. Stan wątpliwości może pojawić się, gdy zostanie ustalonych kilka osób zgłaszających pretensje do rzeczy, i wtedy, gdy nie ustalono żadnej osoby uprawnionej do odbioru. Pojęcie osoby godnej zaufania obejmuje szeroki krąg osób, które z uwagi na swoją drogę życiową, niekaralność, wywiązywanie się ze swoich obowiązków zawodowych, społecznych, brak podatności na patologie społeczne dają gwarancję należytego wykonania obowiązków jako przechowawcy rzeczy. Natomiast § 2 art. 231 k.p.k. wskazuje, że przedmioty o wartości naukowej, artystycznej lub historycznej oddaje się na przechowanie do muzeum lub innej właściwej instytucji.

Mimo że u.l.n.d. nie wskazuje wprost sytuacji oddania przedmiotów osobie godnej zaufania jako depozyt, to jednak sytuację tę należy traktować analogicznie do wydania postanowienia o złożeniu przedmiotu do depozytu. Wynika to bowiem z regulacji art. 231 § 1 k.p.k., w której ustawodawca najpierw przewidział obie te formy przechowania zabezpieczonych przedmiotów jako równoważne, a dopiero w następnym zdaniu łącznie odesłał w tym zakresie do stosowania przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy. Oznacza to, że oddanie rzeczy na przechowanie osobie godnej zaufania jest równoznaczne ze złożeniem przedmiotu do depozytu w rozumieniu u.l.n.d., podobnie jak złożenie przedmiotów o wartości naukowej, artystycznej lub historycznej na przechowanie do muzeum lub innej właściwej instytucji na podstawie § 2 tego przepisu. Należy podkreślić, że § 2 określa tylko szczególne miejsce przechowywania tych przedmiotów, natomiast nie zmienia ich sytuacji prawnej.

O sądowym etapie procedury likwidacyjnej

Zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 3 u.l.n.d. likwidacją niepodjętego depozytu jest przejście praw do tego depozytu na rzecz Skarbu Państwa. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.l.n.d likwidacja niepodjętego depozytu z mocy prawa następuje w razie niepodjęcia depozytu przez uprawnionego, mimo upływu terminu do odbioru depozytu. Termin do odbioru depozytu wynosi trzy lata od dnia doręczenia skutecznego wezwania do odbioru uprawnionemu lub wezwania zastępczego, o którym mowa w art. 6 ust. 5 u.l.n.d. Niedopuszczalne jest stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu przed upływem trzech lat od prawidłowego wezwania wierzyciela do jego odbioru. Przepis art. 6 u.l.n.d. reguluje kwestię wezwania do odbioru depozytu. Przewiduje on, że:

Policja jako organ przechowujący depozyt jest obowiązana wezwać uprawnionego do odbioru depozytu w terminie, o którym mowa w art. 4 ust. 2, oraz pouczyć go o skutkach jego niepodjęcia (ust. 1);

wezwanie do odbioru depozytu powinno nastąpić niezwłocznie po jego złożeniu lub uzyskaniu wiadomości o wystąpieniu okoliczności, która umożliwia odebranie tego depozytu (ust. 2);

w przypadku gdy nie jest znane miejsce zamieszkania lub siedziba uprawnionego, Policja jako organ przechowujący depozyt występuje do organu prowadzącego właściwą ewidencję, rejestr lub zbiór danych o udzielenie informacji umożliwiających ustalenie tego miejsca (ust. 3);

w przypadku gdy uprawniony nie jest znany albo nie jest możliwe ustalenie jego miejsca zamieszkania albo siedziby na podstawie ewidencji, rejestrów lub zbiorów danych, wezwanie do odbioru może nastąpić po upływie trzech lat od dnia złożenia przedmiotu do depozytu (ust. 4);

w przypadku braku możliwości doręczenia wezwania do odbioru depozytu lub nieustalenia uprawnionego Policja jako organ przechowujący depozyt jest obowiązana dokonać wezwania przez jego wywieszenie na tablicy informacyjnej w swojej siedzibie na okres sześciu miesięcy;

jeżeli szacunkowa wartość depozytu przekracza kwotę 5000 zł, Policja jako organ przechowujący depozyt jest obowiązana zamieścić również ogłoszenie w dzienniku poczytnym w danej miejscowości lub w Biuletynie Informacji Publicznej (ust. 5).

Postępowanie w sprawach o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu zostało uregulowane w ustawie z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.), dalej „k.p.c.” w jego części pierwszej, księdze drugiej, tytule II, dziale V, rozdziale 3 pt. „Postępowanie w sprawach o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu”. Sądem właściwym do rozpoznania sprawy powinien być sąd rejonowy miejsca popełnienia przestępstwa (sąd karny), stosownie do reguł art. 24 § 1 k.p.k. i art. 31 i nast., ewentualnie sąd rejonowy miejsca złożenia depozytu. Przedmiotem postępowania sądu w sprawie o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu jest ustalenie:

podmiotu uprawnionego do odbioru depozytu,

prawidłowości wezwania do odbioru depozytu oraz

bezskutecznego upływu trzyletniego termin do odbioru depozytu zgodnie z treścią art. 4 i art. 6 u.l.n.d.
Policja jako organ przechowujący jest obowiązana skierować do sądu wniosek o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu. Wniosek, zgodnie z art. 693 k.p.c., powinien zawierać dane umożliwiające ustalenie okoliczności, w jakich nastąpiło złożenie do depozytu, co było przedmiotem depozytu oraz jaka osoba jest uprawniona do jego odbioru. A zatem we wniosku należy obowiązkowo wskazać wszystkie istotne okoliczności złożenia depozytu, dokładnie określić depozyt, który podlega likwidacji, oraz wskazać uprawnionego do odbioru depozytu.

Jeżeli uprawniony do odbioru depozytu nie jest znany lub nie można ustalić jego miejsca zamieszkania bądź siedziby, Policja wnioskująca o likwidację depozytu jest zobowiązana do przedstawienia dowodów potwierdzających dokonanie stosownych czynności zmierzających do wyjaśnienia tych okoliczności. W postępowaniu likwidacyjnym sąd bada prawidłowość dwóch przesłanek, od których łącznego spełnienia jest uzależniona możliwość likwidacji niepodjętego depozytu:

1) czy uprawniony został skutecznie wezwany do odbioru depozytu oraz czy termin odbioru depozytu został prawidłowo wskazany w wezwaniu,

2) czy upłynął termin do odbioru depozytu.

Jeżeli zostały łącznie spełnione ww. przesłanki, sąd stwierdza likwidację niepodjętego depozytu, którego własność przechodzi na Skarb Państwa.

W przedmiocie sądowego badania istotne więc znaczenie mają obowiązki nałożone na Policję jako przechowawcę depozytu, sprowadzające się do trzech czynności:

1) prawidłowego wezwania uprawnionego – wezwanie do odbioru powinno nastąpić niezwłocznie po złożeniu depozytu lub uzyskaniu wiadomości o wystąpieniu okoliczności, która umożliwia jego odebranie, tj. po uprawomocnieniu się policyjnego postanowienia o oddaniu dowodu rzeczowego osobie uprawnionej, bez względu na miejsce faktycznego przechowywania rzeczy, np. w składnicy dowodów rzeczowych, na parkingu komercyjnym, u osoby godnej zaufania, w banku, muzeum lub innej właściwej instytucji;

2) prawidłowego ustalenia uprawnionego podmiotu – we wniosku podmiot uprawniony należy wyszczególnić w osobnym punkcie wezwania (należy zwrócić uwagę na przypadek ustalenia uprawnionych podmiotów w sytuacji śmierci uprawnionego deponenta przed upływem terminu likwidacji depozytu, w razie śmierci deponenta jest konieczne ustalenie kręgu uprawnionych spadkobierców w celu wezwania ich do odbioru depozytu i to na Policji jako przechowawcy depozytu wymagane jest dochowanie należytej staranności);

3) starannego działania jako przechowawca depozytu, w tym ponoszenia kosztów przechowywania.

Do wykonania sądowego orzeczenia o stwierdzeniu likwidacji niepodjętego depozytu jest obowiązany naczelnik właściwego urzędu skarbowego w trybie i na zasadach określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Kiedy Policja, a kiedy prokurator organem odpowiedzialnym za likwidację depozytu?

Zgodnie z przepisem § 41 ust. 4 zarządzenia nr 4 Komendanta Głównego Policji z 9 lutego 2017 r. w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym (Dz. Urz. KGP poz. 9, z późn. zm.) w postępowaniach kończonych przez Policję, przed ich przekazaniem prokuratorowi z odpowiednim wnioskiem co do sposobu zakończenia, policjant jest obowiązany dokonać sprawdzenia przechowanych dowodów rzeczowych, zwłaszcza pod kątem ich dalszej niezbędności (przydatności) dla postępowania. Istotą tego przepisu jest to, by do kolejnych etapów postępowania karnego nie przekazywać rzeczy (dowodów rzeczowych) zbędnych w dalszym postępowaniu dowodowym.

Co istotne, zgodnie z § 41 ust. 21 zarządzenia, Policja przesyłając prokuratorowi materiały postępowania przygotowawczego z odpowiednim wnioskiem co do sposobu jego zakończenia, przekazuje również dowody rzeczowe i ślady kryminalistyczne, a w piśmie przewodnim umieszcza informację o miejscu przechowywania tych dowodów rzeczowych lub śladów kryminalistycznych, których ze względu na właściwości fizyczne nie przekazano prokuratorowi wraz z aktami, oraz wnioskuje o podjęcie na podstawie art. 323 k.p.k. odpowiedniej decyzji. W kontekście tych przepisów policyjnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku zanim Policja wystąpiła w wnioskiem do prokuratora o zakończenie postępowania, już wydała w stosunku do części zbędnych przedmiotów postanowienie o zwrocie osobom uprawnionym, stała się organem przechowującym depozyt w rozumieniu u.l.n.d.

W tej sytuacji brak jest podstaw do przekazywania przez Policję takich przedmiotów do prokuratora, a procedura ich likwidacji powinna być prowadzona przez Policję.

W przypadku gdy Policja nie wydawała / zaniechała wydania postanowienia o zwrocie osobom uprawnionym zabezpieczonych rzeczy i przesłała je do prokuratora wraz z wnioskiem o zakończenie postępowania, organem właściwym do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w tym zakresie jest prokurator.

I na koniec warto przywołać zapis § 162 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 2025 r. poz. 753, z późn. zm.), który stanowi, że prokurator kontroluje prawidłowość postępowania z dowodami rzeczowymi, nie dopuszczając zwłaszcza do:

1) przechowywania ich w jednostce bez uprzedniego zarejestrowania;

2) przechowywania w aktach sprawy dowodów rzeczowych w postaci pieniędzy polskich i zagranicznych, książeczek oszczędnościowych i czekowych, kart płatniczych oraz papierów wartościowych;

3) przechowywania wartościowych dowodów rzeczowych (pieniędzy polskich i zagranicznych, kruszców, biżuterii i innych) przez organy postępowania przygotowawczego;

4) przechowywania przedmiotów o wartości naukowej, artystycznej lub historycznej przez organy postępowania przygotowawczego;

5) zwrotu osobie uprawnionej dowodu rzeczowego bez należytego udokumentowania;

6) przekazania sądowi aktu oskarżenia, wniosku o wydanie wyroku skazującego, wniosku o warunkowe umorzenie postępowania przygotowawczego lub wniosku o umorzenie postępowania przygotowawczego i orzeczenie środka zabezpieczającego bez dowodów rzeczowych.

Analiza tego przepisu w kontekście przepisów policyjnych odnoszących się do dowodów rzeczowych uprawnia wniosek, że przestrzeganie reguł z nich wynikających to najbardziej skuteczny sposób na likwidację problemu umownie nazywanego zaleganiem dowodów rzeczowych w policyjnych magazynach.

insp. w st. spocz. Roman Wojtuszek

główny specjalista Biura Kryminalnego KGP

asp. Edyta Powierza

specjalista Biura Kryminalnego KGP

1 K. Markiewicz, Postępowanie z przedmiotami zajętymi na użytek procesu karnego, „Prokuratura i Prawo” 2004, nr 7–8.

2 Za rzeczy zbędne w rozumieniu art. 230 § 2 k.p.k. należy uznać tylko te, które są zbędne w ustaleniu istoty przestępstwa lub w wykryciu sprawcy albo udowodnieniu mu sprawstwa, w szczególności jako zbędne uznaje się rzeczy (przedmioty), które:

– nie mają jakiegokolwiek znaczenia dowodowego w sprawie, dlatego że założony pierwotnie ich związek z przestępstwem nie potwierdził się, albo gdy nie odnaleziono na nich spodziewanych śladów przestępstwa, w związku z czym ta rzecz (przedmiot) nie może być wykorzystywany w dalszym postępowaniu dowodowym albo

– spełniły swą rolę dowodową (zostały wykorzystane w postępowaniu dowodowym, nie będą potrzebne w przyszłości w dalszych etapach postępowania karnego).

3 Art. 417. § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

4 O tym, kto jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 230 § 2 k.p.k., decydują przepisy prawa cywilnego.

5 Przepis art. 323 § 1 k.p.k. obliguje prokuratora i policjanta do stosowania przepisów art. 230–233 k.p.k. jako podstawy rozstrzygania.

6 Art. 44. § 1. Sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa.

§ 2. Sąd może orzec, a w wypadkach wskazanych w ustawie orzeka, przepadek przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa.

7 Art. 323 § 3. Po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu śledztwa prokurator, w razie istnienia podstaw określonych w art. 45a Kodeksu karnego lub w art. 43 § 1 i 2, art. 43a oraz art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku. Z takim wnioskiem prokurator może wystąpić również w wypadku umorzenia postępowania wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, o ile przepis przewiduje orzeczenie przepadku.

8 M. Jaszczuk, Postępowanie z dowodami rzeczowymi po umorzeniu postępowania przygotowawczego, „Prokuratura i Prawo” 2019, nr 6.

9 Obecne przepisy (art. 230 § 2 k.p.k.) nakładają na prokuratora niehumanitarny wręcz obowiązek zwrócenia członkom rodziny przedmiotów osobistych zmarłego, narzędzi użytych do odebrania sobie życia, takich jak paski, sznury czy noże.

10 Obowiązek zwrotu pokrzywdzonym – ofiarom przestępstw przeciwko wolności seksualnej zabezpieczonej odzieży i bielizny.

11 W. Wassermann, Likwidacja niepodjętych depozytów w postępowaniu przygotowawczym, „Prokuratura i Prawo” 2018, nr 7–8.

12 Odpowiednie stosowanie przepisu oznacza stosowanie danego przepisu wprost, albo stosowanie danego przepisu z odpowiednimi modyfikacjami, względnie odmowę jego zastosowania ze względu na określone różnice.

13 § 40. 2. W razie stwierdzenia zbędności (nieprzydatności) dowodu rzeczowego policjant jest obowiązany niezwłocznie:

1) bez uprzedniego wydania postanowienia o oddaniu dowodu rzeczowego osobie uprawnionej oddać dowód rzeczowy osobie uprawnionej (art. 230 § 2 k.p.k.), z zastrzeżeniem pkt 2;

2) wydać postanowienie o oddaniu dowodu rzeczowego osobie uprawnionej (art. 230 § 2 k.p.k.) i oddać go tej osobie po uprawomocnieniu się postanowienia, w przypadku gdy osobą uprawnioną jest osoba inna niż ta, u której dowód rzeczowy został zatrzymany lub od której został odebrany;

3) wydać postanowienie o przekazaniu dowodu rzeczowego właściwemu urzędowi lub instytucji, gdy jego posiadanie jest zabronione, a jeżeli ma on wartość naukową, artystyczną lub historyczną, na wniosek lub za zgodą muzeum – o jego przekazaniu muzeum (art. 230 § 3 k.p.k.).