Praca zespołów Archiwum X to ponowna analiza akt, weryfikacja zabezpieczonych śladów oraz wykorzystanie współczesnych metod kryminalistycznych i analitycznych. Równolegle są prowadzone czynności operacyjne i praca ze świadkami, którzy po latach decydują się mówić.
– Ludzka pamięć jest ulotna, a czas gra na naszą niekorzyść. Traumatyczne przeżycia, które towarzyszyły bliskim ofiar i świadkom popełnionych zbrodni, pozostają w zakamarkach pamięci na długo. Czasami wystarczy jednak niewielki impuls, bodziec, który spowoduje, że staną się one znowu żywe. Powrót do zdarzeń i tragicznych historii sprzed lat, które mogą przywołać trudne, ale ważne dla nas – funkcjonariuszy Archiwum X – wspomnienia, jest celem tej kampanii. Nie przestajemy szukać! – mówi insp. dr Michał Białęcki, dyrektor Biura Kryminalnego KGP.
Trzy niewyjaśnione sprawy
W ramach kampanii zostały przypomniane trzy niewyjaśnione sprawy z różnych regionów kraju. Każdej z nich poświęcono odrębny materiał (krótką rolkę oraz artykuł na stronie policja.pl) wraz z apelem do osób, które mogą posiadać jakąkolwiek wiedzę o okolicznościach zdarzeń. W tych działaniach chodzi nie tylko o ponowne przypomnienie tych spraw w przestrzeni publicznej, lecz także o pozyskanie informacji, które mogą mieć znaczenie procesowe. – Za każdą taką niewyjaśnioną sprawą kryją się czyjeś cierpienie i oczekiwanie na prawdę. Jako policjanci mamy świadomość odpowiedzialności, która na nas ciąży, i dlatego do wielu spraw wracamy, nawet po kilkunastu czy kilkudziesięciu latach – mówi insp. Katarzyna Nowak, rzecznik prasowy Komendanta Głównego Policji. – Nasza kampania ma uświadamiać, że upływ czasu nie zamyka drogi do sprawiedliwości, a nowe możliwości analityczne, doświadczenie policjantów i informacje przekazywane przez świadków mogą doprowadzić do przełomu w śledztwie – dodaje.
W ramach prowadzonej kampanii powstał również podcast – rozmowa z byłym policjantem, a obecnie st. specjalistą Tomaszem Koładą, oraz oficerem operacyjnym z Wydziału Przestępstw Niewykrytych Biura Kryminalnego KGP. Obaj rozmówcy mówili w nim m.in. o tym, na czym polega trudność podczas analizy starych akt.
Efekty pracy Archiwum X
Pierwszy zespół Archiwum X powstał w 1999 r. w KWP w Krakowie. Pozytywne doświadczenia z tej jednostki sprawiły, że podobne zespoły zaczęły działać w kolejnych województwach. Impulsem do ich tworzenia był postęp technologiczny, w tym szczególnie rozwój badań DNA i nowoczesnych baz danych. To dzięki temu otworzyły się nowe możliwości w sprawach wcześniej uznawanych za niewykrywalne.
15 maja 2023 r. w Komendzie Głównej Policji utworzono Wydział Przestępstw Niewykrytych, czyli centralne Archiwum X, które koordynuje działania w całym kraju, współpracuje z Prokuraturą Krajową i wspiera jednostki terenowe w najtrudniejszych postępowaniach.
Kampania Archiwum X – Nie przestajemy szukać! wspomina też o konkretnych efektach pracy policjantów zajmujących się sprawami dotyczącymi zabójstw popełnionych kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat wcześniej, w tym m.in. w Gdańsku, Lublinie, Warszawie i Wielkopolsce. Ich rozwiązanie było możliwe m.in. dzięki rozwojowi badań genetycznych. Materiał biologiczny zabezpieczony przed dekadami może bowiem być dziś analizowany z użyciem technologii, które wówczas nie istniały. Jakie są możliwości współczesnej genetyki? Jak wygląda praca nad starymi próbkami? I jaki realny wpływ mają badania DNA na skuteczność Archiwum X? O tym m.in. rozmawiamy z naczelnik Wydziału Badań Genetycznych CLKP kom. Bożeną Wysocką w tym numerze.
Agnieszka Włodarska
Biuro Komunikacji Społecznej KGP
