Walczyć do skutku (Nr 61 04.2010)

10 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję o zwolnieniu ze służby policjanta – nosiciela wirusa HIV. 23 listopada 2009 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis, na podstawie którego komisja lekarska orzekła o niezdolności zakażonego funkcjonariusza do służby, jest niezgodny z Konstytucją RP.

Na ten wyrok Jacek czekał od momentu zwolnienia ze służby, czyli od 2007 r. Podczas badań profilaktycznych poddał się bowiem dobrowolnie nieobowiązkowemu badaniu na obecność wirusa HIV. Wynik okazał się pozytywny. Przełożony odsunął go od zajęć i skierował na komisję lekarską. Wojewódzka Komisja Lekarska orzekła, że jest całkowicie niezdolny do służby ze względu na bezobjawowe nosicielstwo wirusa HIV (kategoria zdrowia D). Okręgowa Komisja Lekarska – do której policjant się odwołał – utrzymała w mocy to orzeczenie. Funkcjonariuszowi przyznano trzecią grupę inwalidzką – okresowo – w związku ze służbą w Policji. Jednocześnie stwierdzono, że jest zdolny do pracy.
Komendant miejski Policji zwolnił policjanta ze służby. Decyzję tę – po odwołaniu się Jacka – podtrzymał komendant wojewódzki Policji.
Młody, świetnie czujący się i pełen energii mężczyzna, pasjonat swojej pracy, postanowił walczyć.

SĄD PYTA

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych ministrowi spraw wewnętrznych (Dz.U. nr 79, poz. 349 ze zm.) mówi, że „orzeczenie o stanie zdrowia i przydatności do służby komisje lekarskie wydają na podstawie wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 2”. Paragraf 57 pkt 4 tegoż załącznika stanowi, że policjant będący nosicielem wirusa HIV jest całkowicie niezdolny do służby, otrzymuje kategorię zdrowia D, a to powoduje zwolnienie ze służby. Policjant decyzję o zwolnieniu zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wskazał, że zastosowanie do jego przypadku par. 57 pkt 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 9 lipca 1991 jest sprzeczne z art. 32, art. 31 ust. 3 i art. 60 Konstytucji RP. 27 marca 2008 r. WSA, po rozpoznaniu sprawy, skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie w sprawie zgodności par. 57 pkt 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych z 1991 r. z art. 32 i art. 60 w związku z art. 31 Konstytucji RP.

TRYBUNAŁ ORZEKA

23 listopada 2009 r. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Ewa Łętowska, Marian Grzybowski i Wojciech Hermeliński orzekł, że „par. 57 pkt 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych w zakresie, w jakim powoduje uznanie policjanta za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z powodu nosicielstwa wirusa HIV bez względu na stan zdrowia, jest niezgodny z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej” (sentencja ogłoszona 1 grudnia 2010 r. w Dz.U. nr 202, poz. 1568).

TK stwierdził, że zaskarżony przepis załącznika z art. 60 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w świetle praktyki komisji lekarskich, powoduje automatyczne usunięcie ze służby policjanta, niezależnie od jego faktycznego stanu zdrowia, w przypadku stwierdzenia u niego nosicielstwa wirusa HIV. Stwierdzenie nosicielstwa wirusa powoduje bowiem całkowitą niezdolność do służby (kategoria D), nie dając możliwości przyznania kategorii C (zdolny do służby z ograniczeniem).

Kluczowe dla rozstrzygnięcia TK było stwierdzenie, że zaskarżone rozwiązanie stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa dostępu do służby publicznej w Policji. Trybunał Konstytucyjny zauważył, że chociaż celem par. 57 pkt 4 załącznika nr 2 jest z pewnością ochrona innej wartości chronionej konstytucyjnie, tj. zdrowia oraz wolności i praw innych osób, to jednak wynikający z niego mechanizm automatycznego zwalniania z Policji, nie jest najmniej uciążliwym środkiem zapobiegania przypadkowym epidemiom. TK podkreślił, że wystarczającą gwarancją ochrony zdrowia publicznego byłoby pozostawienie możliwości oceny przydatności do służby policjantów – nosicieli wirusa HIV komisjom lekarskim, które powinny uwzględniać zarówno aktualny stan zdrowia danego funkcjonariusza, jak i zakres czynności związanych ze stanowiskiem, na którym do tej pory pełnił służbę.

Trybunał zwrócił uwagę na brak elastyczności w podejściu Policji do funkcjonariuszy zakażonych wirusem HIV. I wskazał miejsca służby, gdzie nosicielstwo wirusa HIV (w przeciwieństwie do służb patrolowo‑interwencyjnych) nie ma większego znaczenia, np. piony analityczne, laboratoria, administracja, szkolnictwo. Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, że chociaż kwestionowany przepis dotyczy również innych służb mundurowych – Straży Granicznej, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej – to rozstrzygana sprawa odnosi się tylko do policjantów.

BĘDZIE KATEGORIA C?

W rozprawie przed Trybunałem Konstytucyjnym uczestniczył przedstawiciel ministra spraw wewnętrznych i administracji, który podtrzymał stanowisko szefa resortu wyrażone w piśmie z 17 listopada 2009 r. do TK: par. 57 pkt 4 do załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 lipca 1991 r. w zakresie, w jakim stwierdzenie u policjanta nosicielstwa wirusa HIV powoduje uznanie go za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby, jest niezgodny z art. 32 i art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem ministra spraw wewnętrznych i administracji zaskarżona regulacja jest niezwykle sztywna i nie bierze pod uwagę faktu, że nosicielstwo wirusa HIV i związane z nim zakażenie wirusem może mieć różny wpływ na stan zdrowia każdego z nosicieli, nie uwzględnia też różnicy pomiędzy wirusem HIV a AIDS. Równocześnie w wypadku innych przewlekłych chorób lub ułomności (choroba popromienna, brak kończyny dolnej lub górnej) istnieje zdecydowanie większa możliwość oceny stanu zdrowia funkcjonariusza, która wyraża się m.in. w możliwości przyznania kategorii zdrowia C.

Przedstawiciel ministra stwierdził przed Trybunałem Konstytucyjnym, że odpowiednia zmiana zaskarżonego przepisu mogłaby zostać wprowadzona w ciągu około trzech miesięcy. Do tego czasu nosicielstwo wirusa HIV będzie traktowane jako czynnik „obojętny, niemający wpływu na ocenę zdolności do służby – czytamy w uzasadnieniu wyroku TK. Obecnie w Departamencie Zdrowia MSWiA trwają prace legislacyjne związane z opracowaniem projektu nowego rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Policji. Zostanie on przekazany do uzgodnień wewnątrzresortowych.

– Do czasu wejścia w życie nowych regulacji prawnych w zakresie orzekania w sprawach zdolności do służby komisje lekarskie MSWiA mogą oceniać wpływ nosicielstwa wirusa HIV na zdrowie policjanta i tym samym jego przydatność do służby na podstawie ogólnych przepisów rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 9 lipca 1991 r. – mówi Małgorzata Woźniak, rzecznik prasowy MSWiA.

– Zatem komisja lekarska, stosując wykładnię TK, jeżeli nie ma żadnych innych przeciwwskazań, może orzec kategorię C (zdolność do służby w ograniczonym zakresie).

CHCĘ WRÓCIĆ

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (w składzie Alina Dominiak, Anna Orłowska i Marek Górski) uchylił decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby, wydaną zarówno przez komendanta wojewódzkiego Policji oraz, poprzedzającą ją, decyzję komendanta miejskiego Policji. Wyrok nie jest prawomocny. Strony mogą złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

– Czekamy na uzasadnienie wyroku – mówi mec. Anna Maria Niewiadomska, radca prawny z KWP w Gdańsku. – Nie znaczy to jednak, że go kwestionujemy. Na pewno nie będziemy składać skargi kasacyjnej do NSA.

Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego policjant po uprawomocnieniu się wyroku sądowego powinien, w ciągu siedmiu dni, zgłosić o gotowości przystąpienia do służby.

– Aby policjant został dopuszczony do służby, konieczne jest orzeczenie komisji lekarskiej o stanie zdrowia – dodaje mec. Anna Maria Niewiadomska. – Takie są procedury.

Jacek czuje się świetnie, ma bardzo dobre wyniki badań lekarskich, nie musi nawet przyjmować leków antywirusowych. Jeździ na łyżwach, pływa. Lubi czytać, słuchać muzyki, oglądać dobre filmy.

– Gdy dowiedziałem się, że jestem nosicielem, było mi bardzo trudno – opowiada. – Bardzo przeżyłem też zwolnienie ze służby. Miałem jednak szczęście w nieszczęściu. Spotkałem wielu wspaniałych ludzi, którzy pomagali mi, wspierali, dodawali otuchy. Bezinteresownie. Przekonywali, że z wirusem HIV można żyć, funkcjonować. Mieli rację. Nigdy nie można się poddawać. I zawsze trzeba walczyć o swoją godność.

Jacek zdobył nowy zawód. Pracuje w dużej korporacji, gdzie cenią go zarówno przełożeni, jak i koledzy.
A jednak nadal chce wrócić do Policji. Do komendanta miejskiego Policji złożył już raport o przywrócenie do służby.

Grażyna Bartuszek
(imię policjanta zmienione)

Art. 60 Konstytucji RP
Obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach.

Art. 31 pkt 3 Konstytucji RP
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

A
A+
A++
Wstecz
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego
Ocena: 0/5 (0)